Endometriyozis

Endometriyozis , rahim içi boşluğunu döşeyen "endometrium" hücrelerinin rahim dışında, tüplerde,yumurtalıkta ve barsak gibi komşu organlarda ve hatta akciğerlerde yerleşerek oluşturdukları bir klinik durumdur.Endometrium hücreleri hormona duyarlı olduğu için de hormon döngüsünde ki inişli çıkışlı süreçten etkilenerek döngüsel şikayetlere yol açar.

Endoemtriozisin nasıl oluştuğu hakkında bir çok teori atılmakta ama en kabul göreni "retrograd mensturasyon" denilen adet kanaması sırasında rahim içindeki endometrium hücrelerinin geri hareketle tüplerden geçip karın boşluğuna dağılması teorisisidir. Bu hücrereler yerleştikleri yerde yapışıklıklara yok açarak ,adet ağrılarına , cinsel ilşkide ağrılara yol açabileceği gibi gebelik oluşumunuda zora sokabilirler.

ENDOMETRİYOZİS BELİRTİLERİ

  1. Kasık ağrısı: Hastaların adete yakın başlayan kasık ağrıları adetle birlkte şiddetlenir ve bu ağrı hayat kalitesini bozacak kadar ve ağrı kesicilere yanıt vermeyecek kadar kuvvetli olabilir. Ayrıca cinsel birleşme de ağrılı olur ki biz buna disparoni diyoruz. Çevre organlardan barak ve mesanenin etkilenmesi ile barsak hareketleri, tuvalette boşaltım yapma hasta da ağrıya neden olabilir.
  2. Çikolata kisti (Endometrioma):Overlere yerleşen endometriyozis zaman içinde içnde koyu kıvamlı kanı olduğu kist oluşumuna yol açar. Bu kist hem bir ağrı nedeni hem de overdeki yumurta hücrelerine zarar veren bir kısırlık nedein olabilmektedir. Tedavisi sadece kistin çıkarılması olan bu durum tekrar etme potansiyeline de sahip olduğu için mümükün olduğunca çok küçük boyurlarda iken ve önemli şikayetlere yol açmıyorke yumurtalıklarıda korumak adına cerrahi olraka çıkarılmaz.
  3. Kısırlık: Endometriyozis gerek yapışıklıklarla tüplerin hareketini bozarak gerekse yumurta hücrelerine toksik zarar vererek kadınlarda kısırlığın önemli bir nedenini oluşturur.

ENDOMETRİYOZİS TANISI NASIL KONULUR?

Endometriyozis tanısı çoğu kez hastanın şikayetleri parelelinde ,ondan şüphelenilerek koyulur. Eğer overlerde bir çikolata ksit görülmüyorsa ultrasonla, röntgenle ya da tomografi ile tanısıın koymak mümküm değildir. İleri evre yapısıklıkları olan hastada jinekolojik muayene sırasında rahimin hareketli olmadığını görmek ya da vajen arka üst duvarına dokunulduğunda ağrı hissine tanık olmak tanı koydurma da yardımcıdır. Bazen de tanıdan şüphelenilerek verilen ağrı kesici ilaçları ya da doğum kontrol haplarının hastanın kliniğinde rahatlama sağlaması da tanıyı destekleyici bir durumdur.

Gerçek tanı ,doku biyopsisi ile konulur ki bu durum tanısal amaçlı laparaskopilerde yapılabilir .

ENDOMETRİYOZİS NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Hastanın şikyetleri ve hastalığın ciddiyetime göre çeşitli tedavi seçenekleri vardır;

  1. Ağrı kesiciler; NSAID denilen tipteki ağrı kesiciler bu hastalarda en etkili ağrı kesicilerdir ve şikayetleri düzeltmede yardımcı olabilirler.
  2. Hormonal tedaviler: Doğum kontrol hapları, sadece progestinler, GnRH-analogları veya aromataz inhibitorleri denilen ilaçlar östrojene üretimni azaltarak hormona duyarlı dokularda baskılama yaparak şikayetleri azaltabilir.
  3. Cerrahi Tedaviler: Gerek çikolata kistlerinin çıkarılması gerekse yapışıklıkların açılıp nodüler dokuların çıkarılması hastanın şikayetlerini azaltacağı gibi kısırlık sorunu varsa bu sorunun da düzelmesine olanak sağşayacaktır. Cerrahinin genellikle laparaskopik olarak yapılması tercih edilmekte, bu hem genç hastanın hızlı iyileşmesini sağlarken hem de dokulara en az zararı vererk cerrahiye bağlı gelişebilecek ek yapışıklıkların ve doku zedelenmelerinin oluşmasına engel olacaktır. Bazen hastanın çocuk beklentisi olmadıında ve daha kesin bir çözüm aradığında oyumurtalıkların ve / veya rahimin çıkarılması da cerrahi tedavi seçeneği olabilir.