Over Kanseri

OVER KANSERİ NEDİR?

Kanser hücrelerin kontrolsüz çoğalma kapasitesine sahip olması durumudur. Vücudun herhangi bir yerinde olabileceği gibi yumurtalığı oluşturan hücrelerde görüldüğünde over kanseri adını almaktadır. Over kanserinin eksiden sadece yumurtalık dokusundan kaynaklandığı düşünülürdü ama artık over tümörünün tüplerin overlere yakın serbest ucundan kaynaklandığı biliniyor.Over kanserinin hepsi birbirinden farklı seyir gösteren tipleri vardır .Over kanserleri meme kanseri  ve kolon kanserleri ile birlikte ailevi yatkınlıkta gösterbilmektedir.

Over dokusu 3 tip hücreden oluşur:

  1. Epitelyal hücreler: Overin dış tabakasını oluşturan hücreler olup bu hürelerden gelişenepitelyal over tümürleri en sık görülen over tümörleridir.
  2. Germ hücreler: Yumurta hücresidir ve bu hücreelrden gelişen over tümörleri dh nadirdir ve genç kadınlarda daha çok görülür
  3. Stromal hücreler: Over doksunu bir arada tutan destek hücrelerdir ve hormon üretimi görevleri vardır.

 EPİTELYAL OVER TÜMÖRLERİ

Epitelyl over tümörlerinin bir kısmı benign( iyi huylu) bir kısmı malign ( kötü huylu) bir kısmı da borderline ( yavaş seyirli malign) olabilir.

Benign epitelyal tümörler  kanserleşme potansiyeli olmayan iyi huyl tümörlerdir Tipleri:

  • Seröz kistadenom
  • Müsinöz kistadenom
  • Brenner tümörleri

Malign eptelyal tümörler: Over kanserlerinin çoğu (%90-95) bu tipdir. Alt tipleri:

  • Seröz kistadenokarsinom (%52)
  • Müsinöz kistadenokarsinom (%6)
  • Clear hücreli karsinom (%6)
  • Endometriod karsinom (%10)

Bu tünörlerin hücrelernin görüntüsüne göre de evrelemesi vardır.Buna göre,

Grade 1 tümörler patolojik görünümü normal hücrelere en yakın olan tümörlerdir ve klinik seyride o oranda daha iyi gider

Grade 3 tümörler patolojik görünüm normal hücrelerden çok farklı olup seyride çok saldırgan olan tümörlerdir.

GERM HÜCRELİ TÜMÖRLER

Yumurta hücresinin kendinden kaynaklanan bu tümörler nadir görülen over tümörleri olup daha çok genç yaşlarda ki kadınlarda görülürler.Alt tipleri,

  • Teratomlar: Matür ve immatür teratomlar olarak ikiye ayrılırlar. Teratomlar embryo dokusuna ait hücreler içeriri ve bu hücrelerin görünmü maturse benign immatur ise malign olarak sınıflandırılır.Matür teratom benign karakterlidir ve DERMOİD kist olarak da isimlendirilir. Kist içeriğinde deri ve eklerine ait kıl,yağ, tırnak ve kıkırdak gözlenebilir.Tedavisi cerrahidir ancak tekrar etme özelliği de vardır. İmmatur teratomlar kanser hücreleri içerir, 18 yaş altında daha çok görülür ve over dışına yayılmışsa ve grade 2-3 ise  cerrahi sonrası kemoerapide gerekir 
  • Disgerminomlar:En sık görülen germ hücreli over tümörleridir. Hücrelerin büyüme potansiyeli genellikle yavaştır, bu yüzden overlerde sınırlı ,yavaş büyüyen bir tümörün çıkarılması %75 kürle sonuçlanır ve kemoterapi gerektirmez.
  • Endodermal sinüs tümörleri: Çok nadir görülür , hızlı büyüyen ama kemoterapiye de iyi yanıt veren tümörlerdir. Daha çok genç kızlarda saptanır
  • Koryokarsinomlar.Nadir görüeln genç hastalarda saptanan ve kemoterapiye iyi yanıt veren tümörlerdir. Plasenta da görülen tipi de vardır ve bu tip overde ki koryokarisinoma göre kemoterapiye daha iyi yanıt veriri.

OVERYAN STROMAL TÜMÖRLER

Tüm over tümörlerinin %1 'ini oluşturur ve hastaların %50 si 50 yaş üstündedir sadece %5'i genç kızlardır. Stromal hücreler hormon üretiminden sorumlu olduğu için bu tümörler aşırı estrojen salınımı ile düzensiz adet kanamalarına,postmenopozal kanamaya ya da aşırı androjen salınmı le adet kanamalrının kesilmesine ve tüylenmelere yol açabilir. Kanseröz tümölerin seyri iyidir ve kemoterapiye iyi yanıt verirler.Stromal tümörlerin altı gurupları.

  • Granuloza- teka hücreli tümörler
  • Sertoli Leydig hücreli tümörler
  • Benign olan tekomalar ve fibromalar

OVER KANSERİ İÇİN RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

Tüm kanserler için toplumun bazı kesimlerinde daha sık görülmesine neden olan risk faktörleri saptanmıştır.Bu risk faktörleri mutlaka kansre yol açacak demek olmasa da hastaların ve hekimlerin farkındalıklarını ve önceliklerini belirlemede yardımcı olmaktadır.Over kanserleri için risk faktörleri şu şekildedir;

  1. İleri yaş: Over kanserlerinin çoğunluğu 50 yaş üzerinde ki postmenopozal kadınlada görülür
  2. Hiç doğum yapmamış olmak ya da geç doğum yapmak
  3. Obezite
  4. Menopozdan sonra hormon tedavisi özelliklede sadece östrojen tedavisi kullanmak
  5. Ailede meme, kolon ve over kanseri öyküsü olması
  6. Ailevi kanser sendromunun olması
  7. Meme kanseri olmak
  8. Sigara ve alkol kullanmak
  9. İnfertilite ilaçlarının kullanımı

AİLESİNDE OVER KANSERİ YATKINLIĞI OLAN HASTALAR ÖNLEM İÇİN NE YAPABİLİRLER?

Aile öyküsünde özellikle birinci derece kadın akrabalarında over kanseri bulunan hastalar önlemler konusunda bilinçlendirilmelidir.Ailevi kanser sendromları ile ilşkili bir kanser potansiyeli olabilecek hastalar öncelikle genetik olarak danışmanlık almalıdırlar. Genetik danışmanlıkta ailede ki tüm vakalar tek tek saptanıp bunun ailevi bir kanser yatkınlığı olup olmadığı anlaşılabilir.

Bunun yanında kandan yapılan gen testleri ile ailevi kanser sendromlarının sorumlu tutulduğu genleri kişinin taşıyıp taşımadığı saptanabilir. Bu testler mutlaka kanser olunacağı anlamına gelmese de hastalara taşıdıkları risk açısından daha objektif bir sonuç vermektedir. Aİlesinde over kanseri öyküsü olup kendinde bu riske ait gen mutasyonu olmadığını bilmek hastaları ve ailesini rahatlatırken gen mutasyonunun varlığının saptanması da stres faktörü olabilmektedir.Ancak var olan bir riski bilip daha düzenli doktor kontrolünden geçmekte erken teşhis için avantaj sağlıyacaktır.

BRCA1 ve BRCA 2 gen muatesyonları taşıyan hastalar da doğum kontorl hapları over kanseri riskini oldukça azaltmaktadır.Öte taraftan bu gen mutasyonu olan hastalar meme knaseir irski de taşıdıkları için doğum kontorl hapının meme knaseri üzerinde ki olumsuz etkilerini de hesaba katmalıdırlar.

BRCA 1 ve BRCA 2 gen mutasyonu olan hastalarda tüp ligasyonu yapılması over kanseri riskini azaltmaktadır ancak başa bir nedenle opere olacak hastalarda bu önlem önerilmekte sadece rsik azaltmak için tüp ligasyonu yaptırmaları tavsiye edilmemektedir.

Bazı hastalar gen mutasyonu tanısı aldıklarında over kanserini önlemek için yumurtalıklarının tamamen çıkarılmasını talep etmektedir ve buna "PROFİLAKTİF OOFEREKTOMİ" denilmektedir.Yumurtalılarla birlikte tüplerin de tamamen alındığı bu operasyonlar hastaların kanser riskini tamaamen ortadan kaldırmazlar ancak büyük ölçüde düşürürler. Özellikle çocuk yapma planlarını bitirmiş kadınlarda bu seçenek ciddi olarak tartışılmalıdır.

BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonu olan hastalarda premenopozal dönmede overlerin önleyici olara çıkarıldığı hastalarda meme kanseri rsikinin de azaldığı görülmüştür. Over kanseri bu gurp hastalarda %80-85 azalırken meme kanseri %50 azalmaktadır.

Herşeye rağmen amilyat olma fikrine sıcak bakmayan hastalarda yakın takiplere alınmalı , mamografi , meme MRI, transvajinal ultrason ile düzenli olarak taranmalı ,belirili aralıklarla kolonoskopilerini de yaptırmalılardır.

OVER KANSERİ ERKEN SAPTANABİLİR Mİ?

Over kanserlerinin ancak %20 si erken evrede yakalanabilmektedir.Erken evrede yakalınadıklarında 5 yıllık sağ kalım ise 594 lere yükselmektedir. Over knaserleri belriti vermeye başladığında çoğu kez ilerlemiş evrede olduğu için kadınlara erken teşhis için veirlebilecek öneriler şunlar olabilir;

  • DÜZENLİ JİNEKOLOJİK MUAYENE:Ayrıntılı bir jinekolojki muayene sadece vajenin değelndirlmesi değil rahim ve yumurtalıkların da değerlendirilemsini kapsar. muayene sırasında elle kasıkların mayene edilmesi ancak çok büyümüş kitlelerin saptanmasını sağlayacağı için ultrason ile değerlendirme artık bu muayenin olmazsa olmazı haline gelmistir. Pp smear testi sadece serviks kanseri için bir tarama testi olup over kanserleri için fikir vermezler.
  • ŞİKAYTLER OLDUĞUNDA MUAYENEYİ GECİKTİRMEMEK: Over knaseri erken safhada hiç belirti vermeyebilir. Belirti vermeye başladığında çoğu kez birçok hastalıkta görülebilecek hafif semptomlar olabileceği için riskli hastalarda bir haftayı geçen belirtilerde en kısa zamnda doktor muayenesine gidilmesi erken tanıyı ve başarılı tedavi şansınıkaçırmayı önleyecektir
  • KANSER TARAMA TESTLERİ: Tarama testleri hiçbir şikayeti olamayan hastalarda kasnerin tanısını koyabilmek için kullanılır. Serviks kanserlerinin taramasında kullanılan papa smear , meme kanseri taramasında kullanılan mammografi bilinen en iyi tarama testleridir. Ne yazık ki over kanseri için bu kadar başarılı bir tarama testi henüz gelştirilememiştir.Bu yüzden hastalara öncelikli olarak "Transvajinal ultrason" eşliğinde muayene önerilmektedir. Kande bir protein olan ve tümör markerı olarak kullanılan CA 125 over kanserlerin çoğunda yüksek bulunur. Ancak bu bir tarama testi olarak kullanılamaz. Çünkü CA 125 düzeyi normal olan over kanserleri olduğu gibi , kanser dışı bazı faktörler, örneğin endometirozis, pelvik inlamatuar hastalık, sigara kullanımı gibi durumlarda da CA 125 yüksek saptanabilir. Bu yüzden düşük-orta risk gurubu hastalar da düzenli olarak CA 125 bakılmasının bir anlamı olmadığı gibi overyan bir kitle yokkken CA 125'in yüksek geldiği durumlarda kanser tanısından çok diğer nedneler akla gelmeli ve buna göre takibi yapılmalıdır. Sadece aile over kanseri yüksek olan hastalarda CA125 daha sık kontrol edilmelidir ki bu grupu hastada bile over kanserinden ölümleri azaltıcı bir katkısı olmamıştır.

OVER KANSERİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

  • Şişkinlik
  • Karın ve kasık ağrısı
  • İştahsızlık ve devamlı oygunluk hissi
  • Devamlı idrara çıkma hissi ve sık idrar gitme
  • Yorgunluk
  • Mide ağrısı
  • Cinsel ilşkide ağrı
  • Kabızlık, barsak alışkanlıklarında değişiklik
  • Adet düzensizliği
  • Bacaklarda artan ödem

 

 Yukarıda over kanserinin ilerlemesi şematize edilmiştir