İkili, Üçlü, Dörtlü Tarama Testleri

PRENATAL TARAMA TESTİ NE DEMEKTİR?
Anne karnında ki bebeğin sahip olduğu kromozom bozuklukları ve anomalileri taramak ve tanısını koymak için "prenatal tanı" yöntemleri mevcuttur.Bu yöntemlerden en sık uygulananları ise birinci ve ikinci tirmester tarama testleri olan ikili tarama testi, üçlü tarama testi ve dörtlü tarama testidir.
Tarama testleri her gebe kadına önerilen, amacının sadece risk tayin etmek olduğu hiçbir zaman kesin tanı koydurtmayan testlerdir. Yani hastaya sonucunda taraması yapılan kormozomlarda sorun olma olasılığının yüksek veya düşük olduğu cevabını verir. Diğer bir deyişle ne bebekde bu konuda kesin sorun var ne de bebekde hiçbir sorun yok dedirtemez.
Tarama testleri non-invaziv yani girişimsel olmayan dolayısıyla ne anneye ne de bebeğe hiçbir zararı olayan basit kan ve ultrason testleridir, bu nedenle de her gebeye rahatça önerilebilmektedir. Ama yine de testlerin yapılması anne ve babanın onayıyla mümkün olmaktadır, istemeyen hiçbir ebeveyne bu testlerin yaptırılması diretilemez. Onun yerine hastalar testleri, çıkabilecek sonuçlar , güvenlirlik ve hatalı pozitiflik konusunda detaylı bilgilendirilip ,tercih yapma hakkını bilinçli olarak kullanmaları sağlanmalıdır.
Tarama testleri gebeliğin ilk trimesterinin sonunda (yani 11-14 haftalar arasında ya da ikinci tirmesterde (16-19 haftalar arasında) yapılmaktadır. İlk tirmesterde "ikili tarama testi" veya "kombine test"dediğimiz anne kanında PAPP-A ve hCG düzeylerine bebekte de ultrason ile ense saydamlığına (NT) bakılan tarama testi uygulanır. İkinci trimesterde ise " üçlü tarama testi" denilen bebeğin baş çapının (BPD) ölçümü ile birlikte hCG E3 ve AFP düzeyinin ölçümü ,"dörtlü tarama testinde" ise üçlü tarama testine ek olarak inhibin-A düzeyinin ölçülmesi söz konusudur. Tarama testlerinde anne yaşı, ırk,mevuct diyabet hastalığı riski belirleyen ve riskin kişiselleştirilemsine destek olan diğer parametrelerdir.
İKİLİ TARAMA TESTİ NEDİR?
İkili tarama testi bebekte öncelikle Down sendromu yani Trisomy 21, Trisomy 18 ve Trisomy 13'ün yani toplumda en sık görülen kromozom dizilim bozukluğunun araştırıldığı tarama testidir.Anne kanından PAPP-A ve hCG düzeyi ölçülürken ultrasonda da bebeğin NT'si( nuchal translucency)ölçülür.Kromozom problemi olan bebekte NT artarken , bazen kalp sorunu olan bebeklerde de NT normalden kalın ölçülebilir.İkili tarama testinin sensitivitesi %85 düzeylerindedir yani her 100 hasta bebekten 85'i bu testle yakalanabilmektedir. Yanlış pozitiflik oranı da %5 dir ,bu da tarama sonucunda 100 normal hastadan 5'in de hatalı olarak yüksek risk çıkabilir anlamına gelmektedir
İKİL TARAMA TESTİ NASIL YAPILMAKTADIR?
Doktorunuzdn 11-14 hafatalar arasında aldığınız randevuda testle ilgili ön bilgilendirme yapılıp onayınız alındıktan sonra utlrasonda bebeğinizin CRL(baş popo mesafesi) ve NT( ense saydamlığı) ölçüldükten sonra doktorunuz annenin yaş, ırk, sigara içme ve diyabet gibi sorunlarınızı sorguladığı bir form doldurup ultrason sonuçlarınızı da bu forma kaydedip sizi kan vermeye yönlendirecektir. Kan alma işleminden sonra size ait form ile birlikte kannıız laboratuar incelemesine gönderilecek ve burada yaklaşık 1 hafta içinde tüm değer ve bilgilerinizin harmanlanıp istatistiki bir  sonuç elinize ulaşacak ve bu sonuç sizin yüksek riskil ya da düşük riskli grupta yer aldığınızı belirtecektir.
İKİLİ TARAMA TESTİ YÜKSEK RİSKLİ GELDİĞİNDE NE YAPILIYOR?
İkili tarama testi sonucunuz yüksek riskli geldiyse doktorunuz sizi sonucun nasıl yorumlanması gerektiği hakkında aydınlattıktan sonra kromozom sayı sorunlarının kesin tanı yöntemleri olan CVS (koryon villus sampling) veya AMNİYOSENTEZ hakkında bilgilendirip bu girişimsel işlemlerin yaplmasına yönlendirebilir.
ÜÇLÜ TARAMA TESTİ NEDİR?
İkinci tirmester tarama testi olarak ta bilinen, en eski tarama testidir. 16-19 haftalar arasında yapılması önerilmektedir.İkli tarama testinde de olduğu gibi Down sendromu, Trisomy 18 ve 13 hakkında fikir verdiği gibi AFP düzeyi sayesinde bebekte ki nöral tüp defekti yani spina bifida hakkında da bilgi verir. Testte kanda ki estriol (E3), hCG( human chryonik gonadotropin) ve AFP düzeylerine bakılır. AFP spina bifida ve anensefalide normalden yüksek bulunur. Üçlü tarama testinin sensitivitesi %70 dir yani 100 hasta bebeğin 70'ini tanıyabilecek 30'unu atlayabilecektir.
DÖRTLÜ TARAMA TESTİ NEDİR?
Dörtlü tarama testi de üçlü tarama testi gibi 16-19 haftalarda aynı amaçlarla yapılması önerilen bir tarama testidir ,üçlü tarama dan farkılı olarak bir kan değerine daha bakılır ki o da İnhibin -A düzeyidir. Bu test üçlü tarama testinin sensitivitesini artırmak için üretilmiş bir testtir ve üçlü taramada %70 olan duyarlıklık dörtlü taramada biraz daha yükselerek %78'e çıkmaktadır.
ÜÇLÜ VE DÖRTLÜ TARAMA TESTİ NASIL YAPILMAKTADIR?
Her ikisi de benzer şekilde yapılan bu iki testte, randevunuz için doktorunuza gititğinizde bu testler hakkında detaylı bilgi verildikten sonra hangisinin yapılacağı kararlaştırılır. Ultrasonda bebeğin baş çapı (BPD) ölçüldükten sonra doktorunun ultrason bilgilerine ek olarak yaş, kilo, ırk, sigara içme ve diyabet hastalığının sorgulandığı bir formu doldurup sizi kan vermeye yönlendirir. Verdiğiniz kan değerleri ve formada ki datalar istatiki bir sonuca dönüştürülerek bebeğinizde yüksek ve ya düşük risk oladuğuna dair sonucunuz yaklaşık 5-7 günde elinize ulaşır.