Sezeryan

Sezeryan, doğumun cerrahi olarak gerçekleştirildiği, bebeğin annenin karnından ameliyatla alındığı şeklidir. Bu işlem ameliyathane koşullarında ve bölgesel ya da genel anestezi altında gerçekleştirilir. Yatay ( bikini hattı) veya bazen dikey kesi ile karın içine girilip yine benzer bir kesi ile rahimin kesilerek bebeğin buradan dışarı çıkarılması söz konusudur.Peşinden bebeğin plasentası çıkarılır gerekli görülüyorsa aynı seansda tüpler bağlanabilir, miyomlar çıkarılır ve hatta yumurtalıkta ki kistlere de müdahale edilebilir.

Sezeryan doğum ,doğum eyleminde önce planlanabileceği gibi doğum eylemi sırasında da gündeme gelebilir ve her iki durumda da amaç anne ve bebeğin normal doğum için risk oluşturabilecek bir durumdan korumaktır. Normalde %20 lerin altında olması gereken sezeryan oranları şu anda Türkiye'de %50'lerin  üzerindedır.

SEZERYAN DOĞUM NEDENLERİ NELERDİR?

Doğum planı normal doğum üzerine yapılmış herhangi bir kadında, süreç sezeryan doğum mecburiyeti doğurabilir.Bu nedenlerden bazıları şunlar olabilir,

  • Doğum eyleminin aktif kasılmalarına rağmen rahim ağzının yeterince açılamaması , doğum eyleminin ilerlememesi
  • Bebeği poziyonunun transvers, makat olması ve bu pozisyonunu değiştirmemesi
  • Bebeğin başının doğum kanalına yanlış açıyla girmesi
  • Plasentanın doğum gerçekleşmeden ayrılıp aşırı kanamaya neden olması
  • Bebek kalp atışlarının kasılmalarla birlikte ve sonrasında azalması
  • Annenin sağlığın tehdit eden problemlerle karışlaşılması

PLANLI SEZERYAN DOĞUM NE ZAMAN YAPILIR?

Çoğu kez sezeryan önceden planlanarak yapılan bir doğumdur. Hele ki "anne isteğine bağlı sezeryan" endikasyonu ile yapılyorsa doğumdan çok önce bu planlama yapılabilmektedir. Sezeryan doğum planlamasında ki en önemli kriter bebeğin akciğerlerinin yeterince olgunlaşmış olmasıdır ki bıu nedenle planlı sezeryanlar genellikle 39.haftadan itibaren gerçekleştirilir. Eğer çok daha önce yapılması öngörülüyorsa gerekirse amniyosentez ile alınana amniyon suyundan bebeğin akciğerlerinin gelişip gelişmediği bilgisi alınarak daha öne çekilebilir. Planlı sezeryanın uygulanabileceği bir çok tıbbi ve obsterik neden varıdr. Bunlardan bazıları;

  • Daha önce geçirilen rahim cerrahileri; sezeryan, myom ameliyatı
  • Rahim çıkışını tıkayan büyük miyomlar
  • Plasentanın rahim ağzını kapattığı plasenta previa dediğimiz durum
  • Bebeğin olması gereken normal sınırladan daha iri olması
  • Annede aktif genital herpes ya da HIV enfeksiyonunun olması
  • Çoğul gebelik
  • Annede rahim ağzı kanseri
  • Fetusda bazı anomaliler; hidrosefali, spina bifida, karın duvarı defekti  vs

Planlı sezeryanlarda anne ameliyat öncesi anestezistlerle görüştürülür ,tercih edilen anestezi şekli hakkında bilgilendirilir, ameliyat için hangi hazırlıkları yapması ve ameliyat günü dikkat etmesi gereken konular ,örneğin aç gelmesi gibi durumlar hakkında bilgilendirilir.

PLANLI SEZERYANIN FAYDALARI

  • Bebeğin hangi gün doğacağını bilmek hastaların planlama yapmasında bazen yardımcı oluyor anneyi rahatlatıyor
  • Gün aşımı ve buna bağlı olası riskleri önlüyor
  • Anneyi doktorunun doğumda bulunacağı için rahatlatıyor
  • Doğumun seyri ile ilgili bilgisi olan annede, beklenmedik plan dışı gelişmelerin daha az oluşu bir rahatlık sağlıyor
  • Vajen ve pelvis kaslarına, anal sifinktere zarar vermiyor ve ileri dönemde rahim sarkması riski daha az oluyor.

Tüm bu avantajların varlığı sezeryanın majör bir cerrahi olduğu ve beraberin de riskler de taşıdığı gerçeğini unutturmamalıdır. 

SEZERYANIN RİSKLERİ NELERDİR?

  • Sezeryanda karın içi organlara; mesane ,üreter, barsak gibi, zarar gelme olasılığı vardır
  • Sezeryan sonrasında damar tıkanıklığı riski daha fazladır
  • Anne bebek iletişmi ameliyat bittikten ve eğer genel anestezi ile olmuşsa anestezi etkisi geçtikten sonra başlamaktadır
  • Sezeryanda iyileşme daha uzun sürmektedir
  • Sonra ki gebeliklerde plasentanın rahim duvarına sıkıca yapıştığı plasenta accreata riski artmaktadır
  • Sonra ki gebelikte rahimde rüptür ( delinme) riski oluşmaktadır
  • Bebekte nadiren tarvma özellikle bistüri kesiği oluşabilir
  • Yara yeri enfeksiyonu gecikmeli cilt iyileşmesine neden olabilir. Aynı şekilde rahim enfeksiyonu,endometrit uzayan aşrı kanamalara yol açabilir

SEZERYAN DOĞUMDAN SONRA Kİ SÜREÇ NASIL GEÇER?

Hasta doğumdan sonra en kısa zamanda bebeği ile buluşturulur ve emzirmesi sağlanır. İlk gün hastanın ağrılarının en şiddetli olduğu gündür ,bu yüzden genellikle damar yolundan varsa epidural kateterinden ağrı kesiciler verilir. Sezeryan öncesinde yapılan antibiyotiğe sonrasın da da devam edilebilir. Hastanın bir süre aç kalması gerektiğinden anneye sıvı desteği yapılır.Annenin kan basıncı yakından takip edilir, sık kanama kontorlü yapılır. Genel durumu bunu kaldırabileceği en erken zamanda hastanın ayağa kalkarark hareket etmesi sağlanarak damar tıkanıklığı riski en aza indirilir. Bazen hastalar doğumdan sonra mesane sondası ile takip edilirken bazen de sondasız da takip edilebilir.

GELECEKTE Kİ DOĞUM ŞEKLİ NASIL OLMALI?

Eskiden sezeryan ile doğumdan sonra mutlaka yine sezeryan ile doğum önerilirdi. Artık bu yaklaşmıdan uzaklaşıldı ve önceki doğumu transvers insizyonlu sezeryan  olan hastalarda sonra ki doğumu normal yapabilme şansı %70 olarak görülmektedir.(Sezeyan sonrası vajnal doğum, SSVD) Bu hususda ki tek çekinge %1 oranında rahimde yırtılma riskidir ki bu durum dopum eylemi sıraısnda farkedilmeyebilir ve anne ve bebeğin hayatını riske atabilir